rezilyans 05 edited

“İnsanoğlu, hiçbir zaman insan ruhu kadar rezilyant bir malzeme üretmemiştir.”

Bernard Williams

 

malala

 

Bu fotoğraf Malala Yousafzai’ninOxford‘un geleneksel krema ve konfetili mezuniyet kutlamasında çekilmiş. Malala, geçen hafta dünyanın en prestijli üniversitelerinden Oxford’dan felsefe, politika ve ekonomi diplomasını aldı.  2014 yılında Nobel barış ödülünü alan en genç insan olan Malala’nın ilham veren bir rezilyans hikayesi var.

Biz onu ilk 2012 yılında, Pakistan’da Taliban tarafından vurulduktan sonra tanıdık. O zaman 15 yaşında olan Malala, BBC’nin web sitesinde takma adla yayınladığı bloğunda kızların eğitim hakkını savunduğu için Taliban’ın hedefi olmuştu. Başından ağır yaralandı. Birmingham’da aylarca süren tedavi ve ameliyatlar sonucunda hayatta kaldı. Kurduğu Malala Vakfı kendi ülkesi Pakistan’da ve dünyada kız çocuklarının eğitim hakkını savunuyor. Onun hikayesini merak edenlere ‘Ben Malala’ kitabını öneriyorum.

Malala, yaşadığı tüm zorluklara rağmen ayağa kalkıp, bu acı hayat deneyimini fırsata çevirebilmiş rezilyant insanlardan biri. Peki Malala’yı rezilyant yapan nedir? Öncelikle Türkçe ’de tam da bir karşılığı olmayan rezilyans kavramına bir bakalım.

Rezilyans sözcüğü Latince geri sıçrama anlamına gelen “resilire”den geliyor. Malzeme mühendisleri rezilyansı, malzemenin elastikiyeti, esnekliği ve gerip bıraktıktan sonra eski formuna geri dönebilme kapasitesi olarak tanımlıyor. Mekanik olarak çektiğiniz bir yayın, bıraktığınız anda hızlıca eski şekline geri dönmesi olarak gözünüzde canlandırabilirsiniz.

Sosyal ve psikolojik açıdan bakarsak rezilyansı yılmazlık, ruhsal dayanıklılık, esneklik ve çabuk iyileşme olarak tanımlayabiliriz. Rezilyans kapasitesi yüksek bir kişi zorluklar karşısında uyum sağlar, hayatta kalır, belki düşer ama hızla ayağa kalkarak yoluna devam eder. Malala örneğinde olduğu gibi zorlukları bir kader sıçraması için fırsat bilir. Malala yaşadığı onca güçlüğe rağmen, hayatını anlamlı kılan, kendinden büyük bir amaca tutunarak hayatta kaldı. Dünyada okula gidemeyen 132 milyon kız çocuğunun sesi oldu. Hiç vazgeçmedi. Babasından, ailesinden ve onu sevenlerden destek aldı. Dönüştü, gelişti ve evrildi.

Bugüne gelecek olursak, tüm dünya olarak bilim kurgu filmlerini aratacak kadar ürkütücü, eşi benzeri görülmemiş bir deneyim yaşıyoruz. Hiçbirimiz buna hazırlıklı değildik. Coronavirüs hasta sayısı dünyada 9 milyonu geçti. Ülkemizde ise 200,000’e yaklaşıyor. Muhtemelen gerçek rakamlar bildiğimiz resmi rakamların da bir hayli üzerinde. Yüzbinler öldü, milyonlarca insan işsiz kaldı, ekonomiler çöktü. Hepimiz bu zorlu dönemden bir şekilde nasibimizi aldık. Ve korkuyoruz. Ölümden, hastalıktan, sevdiklerimizi kaybetmekten belki bugüne dek hiç korkmadığımız kadar çok korkuyoruz. En temel hak ve özgürlüklerimiz kısıtlandı. Sevdiklerimize sarılamıyor, maskesiz sokağa çıkamıyor, huzurlu bir nefes alamıyoruz. Pek çoğumuz 3-4 ay öncesine geri dönebilmek için neler vermezdik. Ama biliyoruz ki artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. 11 Eylül dünyayı nasıl değiştirdiyse, bu virüs de dünyayı öngörülemez bir şekilde derinden değiştiriyor. Olumsuz olduğu kadar aynı zamanda olumlu bir şekilde, her şey yeniden tanımlanıyor.

Peki bu kabus ne zaman bitecek? Nasıl toparlanacağız? Ne zaman iyileşeceğiz? Hiç kimse bilmiyor. Belirsiz!

Ben her şeye rağmen çok ümitliyim. Çünkü biliyorum ki;

“İnsanoğlu, hiçbir zaman insan ruhu kadar rezilyant bir malzeme üretmemiştir.”

                                                                                      Bernard Williams

Evet insanoğlu kırılgan. Aynı zamanda bir o kadar da güçlü ve esnek. Dönüp bir kendinize bakın. Ölüm, kayıp, hastalık, yokluk, ayrılık, doğal felaketler, işsizlik, boşanma, aldatılma, demans, akıl hastalıkları ve benzerleri. Yaşamınızda bunlardan herhangi biri veya birkaçına maruz kaldınız mı? Sevdiklerinizin mücadelesine tanıklık ettiniz mi? Şu anda benim yazımı okuyan sizler de mutlaka bunların en azından birkaçına aşinasınızdır.

Peki siz nasıl hayatta kaldınız?

Hangi özellikleriniz sizi bugünlere getirdi?

Sizi rezilyant yapan nedir?

Bugüne kadar yaşadığınız krizleri düşünün. Kendinizi nasıl o zor durumlardan çıkardığınıza bir bakın. Geri sıçramalarınızı, yukarı zıplamalarınızı bir gözden geçirin.

Her ne yaptıysanız, her nasıl var olduysanız, bu salgın döneminde de aynı uygulamalar yolculuğunuza eşlik edecektir. Sizi kendi rezilyant doğanıza güvenmeye davet ediyorum. Rezilyans ile ilgili yazmaya devam edeceğim.